6 sierpnia 2011 weszła w życie ustawa antyspreadowa (Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw).

Spłata w walucie kredytu 

Wejście w życie dnia 26 sierpnia 2011 ustawy antyspreadowej (Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw) stworzyło klientom banków możliwość spłacania kredytów w walucie, w której zostały one udzielone. Zgodnie bowiem z dodanym do art. 65 Prawa bankowego ust. 3. w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. Co więcej, dokonanie spłaty w taki sposób nie może wiązać się z poniesieniem przez kredytobiorcę dodatkowych kosztów, ani nie może być obciążone dodatkowymi ograniczeniami. W szczególności bank nie może zobowiązać kredytobiorcy do nabywania waluty przeznaczonej na spłatę kredytu od określonego podmiotu. Rozwiązanie przewidziane przepisami ustawy pozwoli więc kredytobiorcom na dokonywanie zakupu walut w miejscach, gdzie ich kurs jest możliwie najniższy, co powinno się przełożyć na spadek wysokości rat kredytu wyrażonej w walucie polskiej.

Sposób dokonania spłaty

Ustawa nakazuje otwarcie dla kredytobiorcy posiadającego kredyt w walucie innej niż polska rachunku służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu oraz określenie w umowie kredytu zasady dokonywania spłat za pośrednictwem tego rachunku. Dodatkowo, dla kredytobiorcy będącego konsumentem rachunek taki powinien być przez bank prowadzony w sposób wolny od opłat. Ustawa nie precyzuje jednak, czy  spłaty kredytu mogą być dokonywane jedynie za pośrednictwem tego rachunku, czy też banki mają obowiązek umożliwić klientom dokonywanie również wpłat gotówkowych. Problem ten może mieć duże znaczenie praktyczne szczególnie dla banków, które obecnie nie obsługują wpłat gotówkowych we wszystkich walutach, w których udzielają kredytów, w tym dla banków internetowych. Wydaje się, że skoro bank ma obowiązek prowadzić rachunek służący do gromadzeniu środków na spłatę kredytu, to powinien też umożliwić dokonywanie na ten rachunek wpłat gotówkowych w walucie, w której jest on prowadzony. Bardziej problematyczne jest jednak, czy bank może wymagać, aby spłata środków następowała jedynie za pośrednictwem tego rachunku, czy też przepisy ustawy nakładają na bank obowiązek stworzenia takich rozwiązań organizacyjnych, aby kredytobiorca mógł dokonać spłaty bez pośrednictwa rachunku. Ustawa stanowi co prawda, że kredytobiorca może dokonywać spłat „bezpośrednio” w walucie kredytu, ale wydaje się, iż ten zwrot odnosi się raczej do braku przewalutowania. Kwestia jest szczególnie istotna, bowiem może ona wpływać na określenie momentu, w którym spłata została dokonana, a co za tym idzie na ewentualną odpowiedzialność kredytobiorcy za zwłokę.

Wybór waluty

Ustawa nie precyzuje również, czy banki mogą żądać od klienta wcześniejszej notyfikacji zamiaru zmiany waluty dokonywania spłat (zarówno na walutę kredytu, jak i późniejszego ewentualnego powrotu do waluty polskiej). Sam bowiem fakt, iż banki mają umożliwić klientom dokonywanie spłat w walucie kredytu, nie przesądza jeszcze o braku możliwości wprowadzenia umownego obowiązku powiadomienia banku o zmianie waluty oraz określenia terminu, w jakim takie powiadomienie powinno nastąpić. Z drugiej strony powstaje pytanie, czy obowiązek notyfikacji nie zostanie uznany za dodatkowe ograniczenie w rozumieniu art. 75b ust. 2 Prawa bankowego.

Podsumowanie

Wejście w życie ustawy antyspreadowej z pewnością pozwoli wielu kredytobiorcom na ograniczenie kosztów obsługi kredytu. Wydaje się jednak, że banki, które tę ustawę przyjęły raczej bez entuzjazmu, będą miały możliwość wykorzystania braku precyzji w sformułowaniach ustawodawcy w celu osłabienia uprawnień nadanych ich klientom przepisami tej ustawy. Dlatego też dokonanie oceny, w jakim stopniu nowe przepisy realizują cele określone przez ustawodawcę, wymaga bacznej analizy praktyk przyjętych przez banki oraz reakcji sądów i organów władzy publicznej na te praktyki.